Công tác dân số kế hoạch hóa gia đình (DS-KHHGĐ) được Đảng và Nhà nước Việt Nam xác định là một bộ phận quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế xã hội, là yếu tố cơ bản nâng cao chất lượng cuộc sống của con người. Các quan điểm, định hướng chính sách của Đảng và Nhà nước về công tác DS-KHHGĐ đã được thể hiện rất rõ trong Nghị quyết Hội nghị lần thứ Tư của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa 7; trong Nghị quyết số 47-NQ/TW, ngày 22/3/2005 của Bộ Chính trị về “Tiếp tục đẩy mạnh thực hiện chính sách dân số - kế hoạch hóa gia đình” và Kết luận số 44 ngày 1/4/2009 của Bộ Chính trị về kết quả 3 năm thực hiện Nghị quyết số 47-NQ/TW.
Năm 2015, Ban Tuyên giáo Trung ương đã tổng kết 10 năm thực hiện Nghị quyết 47-NQ/TW và nhận thấy rất rõ các quan điểm chỉ đạo của Đảng được thể chế hóa, được tổ chức và triển khai thực hiện nghiêm túc, hiệu quả nên công tác dân số đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng. Chỉ sau gần 2 năm thực hiện Nghị quyết 47, mức sinh đã giảm nhanh và đạt mức thay thế. Từ năm 2006 đến nay, đã duy trì tổng tỷ suất sinh ổn định trong khoảng 2-2,1 con. Với quy mô dân số và số người tăng thêm bình quân hàng năm như hiện nay, Việt Nam sẽ đạt được mục tiêu dân số không quá 93 triệu người vào năm 2015 và không quá 98 triệu người vào năm 2020, tiến tới ổn định quy mô dân số khoảng 115-120 triệu người vào giữa thế kỷ XXI. Chất lượng dân số đã từng bước được nâng lên với chỉ số phát triển con người tăng từ 0,573 điểm (2005) lên 0,638 (2013), xếp thế 121/187 nước tham gia xếp hạng; tuổi thọ của người Việt Nam tăng từ 72 tuổi (2005) lên 73,2 tuổi (2014) và hiện ở mức cao hơn so với các nước có cùng mức thu nhập bình quân đầu người…
Toàn cảnh buổi hội thảo - Ảnh: TH
Những thành công trên góp phần to lớn vào sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, vào thực hiện thắng lợi các Mục tiêu phát triển Thiên niên kỷ, góp phần đáng kể vào việc tăng thu nhập bình quân đầu người, cải thiện đời sống nhân dân, giảm tình trạng đói nghèo, tăng bình đẳng giới và đóng góp cho sự phát triển bền vững của đất nước.
Phát biểu tại hội thảo, TS. Bùi Thế Đức - Phó trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương nhấn mạnh: “Việt Nam đã xác định ‘phát triển bền vững’ là mục tiêu chiến lược của quốc gia. Hiện nay và trong tương lai, khi mức sinh đã giảm bền vững dưới mức sinh thay thế, để đạt được mục tiêu ‘phát triển bền vững’ thì trọng tâm của chính sách dân số cần phải thay đổi để thích ứng với bối cảnh phát triển mới, như nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, phát triển việc làm có giá trị cao để tận dụng cơ cấu dân số vàng; phát triển hệ thống giáo dục và y tế phù hợp với cơ cấu dân số thay đổi mạnh mẽ; dân số già và an sinh xã hội; mất cân bằng giới tính khi sinh và hệ lụy; di dân và chất lượng cuộc sống… Hay nói cách khác, yếu tố dân số cần phải được giải quyết trong mối quan hệ chặt chẽ với phát triển bền vững, vì dân số vừa là động lực tạo ra phát triển, vừa là đối tượng thụ hưởng sự phát triển để kiến tạo xã hội phát triển ở trình độ cao hơn. Do vậy, chuyển đổi trọng tâm của chính sách dân số, từ kế hoạch hóa gia đình sang dân số và phát triển bền vững là yêu cầu bức thiết hiện nay và mới đảm bảo đáp ứng với yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới”.
Tại hội thảo, các đại biểu đã thảo luận về các chuyên đề: Dự báo mức sinh của Việt Nam từ 2015-2035, Tác động của cơ cấu tuổi dân số đến tăng trưởng kinh tế ở Việt Nam và các đề xuất chính sách, Già hóa dân số và các vấn đề chính sách, Mất cân bằng giới tính khi sinh do các nhà nghiên cứu đến từ trường Đại học Quốc gia Seoul, Tổng cục Thống kê, Viện Chính sách Công và Quản lý (Đại học Kinh tế Quốc dân) và UNFPA.
Thu Hương